Gids van de Belgische wetgeving over dierenwelzijn, fokken en dekkingen
Deze gids vat de officiële regels samen die in België gelden voor wie dieren fokt, verkoopt, weggeeft, laat voortplanten of oppast: honden, katten, paarden, exoten en vissen. Wallonië wordt eerst uitgewerkt (Service public de Wallonie, SPW); de verschillen met Brussel en Vlaanderen worden vermeld.
Wetgeving per dier
Het belangrijkste in 6 punten
- Honden of katten verkopen, zelfs één nest, vereist een fokkerijerkenning (Wallonië: SPW).
- Minimumleeftijd voor overdracht: 8 weken voor een pup, 12 weken voor een kitten.
- Elke hond en elke kat wordt gechipt en geregistreerd (DogID, CatID) vóór elke overdracht.
- In Wallonië wordt een kat gesteriliseerd vóór verkoop of schenking (behalve bij verkoop aan een erkende fokker).
- De koper legt een uittreksel uit het centraal bestand (houdersvergunning) voor, afgeleverd door zijn gemeente.
- Elk zoekertje vermeldt het erkenningsnummer, het identificatienummer en de wettelijke vermeldingen.
Wie bepaalt de regels in België?
Sinds de zesde staatshervorming (2014) is dierenwelzijn een gewestelijke bevoegdheid: elk Gewest heeft zijn teksten, administratie en erkenningen. De identificatie van honden en katten blijft georganiseerd in nationale databanken (DogID, CatID).
| Regio | Beheer | Basistekst | Openbaar register van erkenningen |
|---|---|---|---|
| Wallonië | SPW Landbouw, Natuurlijke Rijkdommen en Leefmilieu — Dierenwelzijn | Waals Dierenwelzijnswetboek (2018) en de uitvoeringsbesluiten | Ja: open data (ODWB), gecontroleerd door Animoo |
| Brussels Hoofdstedelijk Gewest | Leefmilieu Brussel | Wet van 14 augustus 1986, gewijzigd door het Gewest | Gepubliceerde lijst, manuele controle |
| Vlaanderen | Departement Omgeving — Dierenwelzijn Vlaanderen | Wet van 14 augustus 1986, gewijzigd door het Gewest | Manuele controle |
Chip en registratie: DogID, CatID, paardenpaspoort
De dierenarts plaatst een elektronische chip (nummer van 15 cijfers, norm ISO 11784/11785) en registreert het dier met de gegevens van zijn verantwoordelijke. Dit nummer is verplicht in zoekertjes en helpt een verloren dier terug te vinden.
| Diersoort | Identificatie | Officiële databank | Minimumleeftijd voor overdracht | Sterilisatie vóór overdracht |
|---|---|---|---|---|
| Hond | Chip verplicht | DogID | 8 weken | Nee |
| Kat | Chip verplicht | CatID | 12 weken | Ja (behalve verkoop aan een erkende fokker) |
| Paard, pony, ezel | Transponder en paspoort | Belgische paardendatabank (UELN-nummer) | Geen wettelijke leeftijd vastgesteld | Nee |
| Exoten (zoogdieren) | Niet verplicht | Positieve lijst van toegelaten soorten | Afhankelijk van de soort | Nee |
| Vissen | Niet verplicht | Geen officiële databank | — | Nee |
Honden: DogID
- Identificatie en registratie vóór de leeftijd van 8 weken en in elk geval vóór elke overdracht.
- Verandering van verantwoordelijke: de overdrager en de nieuwe verantwoordelijke ondertekenen het overdrachtsdocument.
Katten: CatID
- Identificatie en registratie vóór elke overdracht (verkoop, schenking, adoptie).
- Wallonië: sterilisatie vóór de overdracht, ten laste van de overdrager (behalve verkoop aan een erkende fokker).
Verplichtingen van een erkende fokker
Categorieën van fokkerijerkenning (Wallonië)
| Categorie | Nesten per jaar | Voor wie? |
|---|---|---|
| Occasionele fokkerij | 1 | Particulier die één nest laat geboren worden |
| Amateurfokkerij | 2 tot 5 | Liefhebber, vaak één of twee rassen |
| Professionele fokkerij | Meer dan 5 | Aangegeven commerciële activiteit |
Wat de wet oplegt
- Het erkenningsnummer vermelden in elke advertentie (zoekertje, website, sociale media).
- De minimumleeftijd voor overdracht respecteren en elk jong vóór de overdracht identificeren.
- De documenten overhandigen: vaccinatieboekje, identificatiecertificaat, garantie en verzorgingsadvies.
- De koper vóór de overdracht om het uittreksel uit het centraal bestand (houdersvergunning) vragen.
- Het aantal nesten van zijn categorie niet overschrijden en de huisvestingsnormen naleven (ruimte, hygiëne, socialisatie).
- De door de administratie gevraagde registers bijhouden en haar controles aanvaarden.
Hoe Animoo een fokkerij controleert
Elk opgegeven erkenningsnummer wordt vergeleken met het officiële Waalse register (fokkerijen, asielen, pensions) dat de SPW als open data publiceert. Daarna keurt een beheerder het account goed: alleen gecontroleerde fokkerijen kunnen zoekertjes voor de verkoop of dekking van honden en katten plaatsen.
Dekkingen en voortplanting
Een fokdier aanbieden of zijn teef of poes laten dekken hoort bij het fokken. Voor honden en katten vereist de verkoop van de jongen een erkenning; op Animoo zijn dekzoekertjes voor honden en katten voorbehouden aan gecontroleerde fokkers.
Vóór een dekking
- Fokdieren gechipt (en ingeschreven in een stamboek als ze een stamboom hebben: LOSH in België).
- Gezondheidsonderzoeken aanbevolen voor het ras (dysplasie, genetische tests, oogonderzoeken…).
- Leeftijd en gezondheid van het vrouwtje geschikt voor een dracht; geen nesten te kort na elkaar.
Het dekcontract
- Identiteit van de eigenaars en identificatienummers van beide fokdieren.
- Prijs (forfait of een jong), datum, aantal geplande dekkingen en voorwaarden bij mislukking.
- Overhandigde documenten: dekattest, gezondheidsresultaten, kopie van de stamboom.
Paardachtigen
Bij paarden volgt de dekking de regels van het stamboek van het ras (goedgekeurde hengst, dekboekje, geboorteaangifte); het veulen krijgt een paspoort en een UELN-nummer.
Zoekertjes: verplichte vermeldingen
In Wallonië moet een zoekertje voor de verkoop of schenking van een hond of kat de volgende vermeldingen bevatten (BWR van 23 maart 2017):
- Naam en voornaam van de adverteerder.
- Telefoon of e-mailadres.
- Erkenningsnummer van de inrichting.
- Soort, leeftijd en geslacht van het dier.
- Ras, kruising of geen ras (zoals in DogID of CatID).
- Identificatienummer (dat van de moeder voor een te jong nest).
- Sterilisatie, indien van toepassing.
- Prijs, indien van toepassing.
- Voor een fokker: fokkerijcategorie en maximum aantal nesten per jaar.
De formulieren van Animoo vragen en controleren deze vermeldingen vóór publicatie.
Kopen of adopteren: houdersvergunning
- Wallonië: iedereen heeft een impliciete houdersvergunning, die bij mishandeling kan worden ingetrokken.
- Sinds 1 juli 2022 legt de koper of adoptant een uittreksel voor uit het centraal bestand van milieu- en dierenwelzijnsmisdrijven, aangevraagd bij zijn gemeente.
- De fokker, handelaar of het asiel controleert dit uittreksel vóór de overdracht.
- De Waalse Regering heeft een hervorming van dit systeem aangekondigd: controleer de geldende regels op het moment van aankoop.
Regels voor petsitting en pensions
| Activiteit | SPW-erkenning | Goed om te weten |
|---|---|---|
| Oppas bij de eigenaar thuis (petsitting) | Nee | Bezoeken, voederen, overnachting bij de eigenaar |
| Hondenuitlaatdienst | Nee | Gemeentelijke reglementen naleven (leiband, aantal honden) |
| Pension (honden, katten, minstens één nacht) | Ja | Erkenning 10 jaar geldig, huisvestingsnormen |
Goede praktijken van een aangegeven petsitter
- Zijn inkomsten aangeven (bijberoep of zelfstandige, volgens de situatie).
- Een aansprakelijkheidsverzekering afsluiten die dierenoppas dekt.
- Het dier vóór de oppas ontmoeten en de verzorging, de dierenarts en een noodcontact noteren.
- Reserveren en betalen via de agenda van Animoo: duidelijke data en veilige betaling.
Paarden, exoten en vissen
Paarden, pony’s en ezels
Transponder en paspoort verplicht; het paspoort vergezelt het paard bij verkoop en elke verplaatsing.
Exotische dieren
Alleen zoogdieren van de Belgische positieve lijst mogen worden gehouden. Reptielen, vogels en andere beschermde soorten (CITES) vereisen de voorgeschreven herkomstdocumenten.
Vissen
Geen identificatie, maar de houder moet een aquarium of vijver bieden die aangepast is aan de soort (volume, filtratie, temperatuur).
Dier verloren of gestolen
- Het verlies melden in DogID of CatID (of via zijn dierenarts).
- Zijn gemeente verwittigen en bij diefstal klacht indienen bij de politie.
- Een verlieszoekertje met foto op Animoo plaatsen en de affiche afdrukken.
Officiële bronnen
- Dierenwelzijn in Wallonië (SPW)
- Erkenning als honden- of kattenfokker
- Erkenning als dierenpension
- Register van erkende fokkerijen in Wallonië (ODWB)
- DogID · CatID
- Leefmilieu Brussel · Dierenwelzijn Vlaanderen
Deze gids informeert; hij vervangt de officiële teksten niet. Neem bij twijfel contact op met de administratie van uw Gewest.
Veelgestelde vragen
Heb ik een erkenning nodig om een pup of kitten te verkopen in Wallonië?
Ja. In Wallonië moet iedereen die honden of katten verkoopt, zelfs één nest per jaar, erkend zijn door de Service public de Wallonie (SPW). De erkenning als occasionele fokkerij dekt één nest per jaar, de amateurerkenning tot vijf nesten en de professionele erkenning meer. Het erkenningsnummer (HK…) moet in elk zoekertje staan.
Op welke leeftijd mag een pup of kitten worden verkocht of weggegeven?
Een pup mag niet worden overgedragen vóór 8 weken en een kitten niet vóór 12 weken. Het dier moet vóór de overdracht gechipt en geregistreerd zijn (DogID voor honden, CatID voor katten).
Moet een kat gesteriliseerd zijn vóór verkoop of adoptie?
In Wallonië wel: een kat mag alleen gesteriliseerd, geïdentificeerd en geregistreerd in CatID worden verkocht of weggegeven. Enige uitzondering: verkoop aan een erkende fokker, voor de fokkerij.
Wat zijn DogID en CatID?
Dit zijn de officiële Belgische databanken voor de identificatie en registratie van honden (DogID) en katten (CatID). De dierenarts plaatst de chip (nummer van 15 cijfers) en registreert het dier en zijn verantwoordelijke. Bij verandering van eigenaar of verlies moet de registratie worden bijgewerkt.
Wat zijn de houdersvergunning en het uittreksel uit het centraal bestand?
In Wallonië heeft iedereen een impliciete houdersvergunning, die door een rechter of de administratie kan worden ingetrokken. Sinds 1 juli 2022 moet de koper of adoptant van een gezelschapsdier aan de verkoper (fokker, handelaar, asiel) een uittreksel voorleggen uit het centraal bestand van milieu- en dierenwelzijnsmisdrijven, aangevraagd bij zijn gemeente, dat bewijst dat hem dit recht niet is ontnomen.
Welke informatie moet een zoekertje voor de verkoop van een dier bevatten?
Een zoekertje voor de verkoop of schenking van een hond of kat moet onder meer vermelden: de identiteit en contactgegevens van de adverteerder, zijn erkenningsnummer, de soort, leeftijd, geslacht en het ras (of geen ras), het identificatienummer van het dier (of van de moeder voor een te jong nest), de sterilisatie indien van toepassing, de prijs en, voor een fokker, zijn fokkerijcategorie en maximum aantal nesten per jaar.
Mag ik mijn hond of kat aanbieden voor dekking?
Dekking hoort bij het fokken: in Wallonië valt het fokken van honden of katten bestemd voor verkoop onder de fokkerijerkenning. Op Animoo zijn dekzoekertjes voor honden en katten voorbehouden aan fokkers met een gecontroleerde erkenning; het fokdier moet gechipt zijn. Een schriftelijk dekcontract is sterk aanbevolen.
Moet een petsitter erkend zijn in Wallonië?
Oppassen op een dier bij de eigenaar thuis (petsitting) en wandelingen vereisen geen erkenning. Honden of katten minstens één nacht onderbrengen in een inrichting (pension) vereist daarentegen een SPW-erkenning. In alle gevallen moeten de inkomsten worden aangegeven en is een aansprakelijkheidsverzekering aanbevolen.
Hoe controleer ik het erkenningsnummer van een fokker?
In Wallonië publiceert de SPW de lijst van erkende fokkerijen, pensions en asielen als open data (ODWB-platform). Animoo vergelijkt elk opgegeven nummer met dit register; gecontroleerde fokkerijen krijgen een badge op hun profiel. Voor Brussel en Vlaanderen wordt de erkenning manueel gecontroleerd.
Welke regels gelden voor de verkoop van een paard, een exoot of vissen?
Een paardachtige moet een transponder (chip) en een paspoort met UELN-nummer hebben, dat het dier bij verkoop vergezelt. Voor exotische zoogdieren mogen alleen soorten van de Belgische positieve lijst worden gehouden. Beschermde soorten (CITES) vereisen de voorgeschreven documenten. Het welzijn van elke soort (ruimte, voeding, verzorging) geldt voor elke houder.
Wat moet ik doen als mijn dier verloren of gestolen is?
Meld het verlies zo snel mogelijk in DogID of CatID (of bij uw dierenarts), bij uw gemeente en, bij diefstal, bij de politie. Plaats ook een verlieszoekertje met foto op Animoo: het wordt verspreid onder de leden in uw regio.